arrow_drop_up arrow_drop_down
20 april 2020 

Als aanraking een halszaak wordt ontstaat afhankelijkheid. Door Nico Pronk

De Covid-19 maatregelen betekenen veel voor haptotherapie. Want naast gespreks- en oefenvormen, is de aanraking een middel om mensen verder te helpen. Er zijn veel verschillende soorten van aanraking, van troostend, pijn verlichtend tot inzicht gevend in de manier waarop de aangeraakte zich verhoudt tot zichzelf en de wereld om hem/haar heen.

Binnen de haptotherapie is de inzichtgevende functie van aanraking veruit van het grootste belang. De aanraking zelf maakt de cliënt bewuster en voelender ten aanzien van de eigen lichamelijkheid. Dit heeft weer gevolgen voor persoonlijk functioneren, welbevinden, stressbestendigheid, en levenslust. Haptotherapie is geen knuffeltherapie voor mensen die in het dagelijks leven aanraking ontberen. Het ligt op het pad van de haptotherapeut om mensen te leren hoe ze in het dagelijks leven kunnen omgaan met de vervulling van zichzelf in contact met anderen. Juist binnen de haptotherapie is het gegeven dat wij kunnen doorvoelen in wederkerigheid een van de belangrijkste ontdekkingen. Hoewel de fysieke afstand een rol van betekenis speelt, kunnen we ook stellen dat meer afstand vaak ook meer intimiteit en nabijheid kan scheppen dan minder afstand. Waarmee ik wil zeggen dat de meetbare afstand geen directe maat is voor de zegeningen van het hebben van contact.

Binnen de haptotherapie kan het zijn dat de ervaring haptonomisch aangeraakt te worden een nieuwe ervaring is. Wanneer de aanraking en het aangeraakt worden voor de cliënt echter een halszaak wordt, wordt hij of zij afhankelijk van de therapie. Deze projectie van de cliënt kan ertoe leiden dat de therapeut in een tegenoverdrachtpositie komt, waardoor keer op keer vervulling wordt gegeven aan deze behoefte, zonder dat er direct aan de oorzaak van het probleem wordt gewerkt. Nog ingewikkelder wordt het als de therapeut zelf ook zijn eigen behoefte om aan te raken en aangeraakt te worden, binnen de therapie in vervulling brengt.

Blijft staan dat we nu niet kunnen aanraken en dit ons werk er niet makkelijker op maakt. Maar blijft ook staan dat de therapeut, in het doorvoelde contact op afstand, de creativiteit kan hebben, om toch voldoende bevestiging van het bestaan van de ander te bewerkstelligen via gesprek, oefening en (niet onbelangrijk) doorvoelde aanwezigheid. Wij haptotherapeuten kunnen dat, daarvoor zijn we opgeleid.

In het hierboven beschreven voorbeeld waarbij aanraken een halszaak lijkt te worden, is het zaak om basisbevestigende oefeningen aan te bieden, waardoor ruimte ontstaat om de eigen lichamelijkheid te ervaren. Via het gesprek en de manier waarop het gesprek gevoerd wordt, zijn er tal van mogelijkheden om de connotatie dat alleen aanraking het leven de moeite waard maakt, meer ruimte te geven. Als ik, als therapeut, zou moeten vaststellen dat mijn cliënten niet kunnen leven zonder mijn aanraking, zou ik zeer bezorgd zijn over mezelf.

Over de schrijver
Directeur en docent van Synergos, de Nederlandse Vakopleiding voor Haptonomie
Hofje van Pauw: praktijk voor haptonomie

Hi Nico, mooi artikel dat je hebt geschreven over doorvoelen in wederkerigheid. De koppeling naar afhankelijkheid, die zou kunnen ontstaan vanuit een 'knuffel behoefte", komt wat kort door de bocht over. Allereerst is het beschreven verschijnsel van afhankelijkheid niet opeens nu actueel binnen Covid19 tijd, maar iets waar therapeuten ten allen tijden, wel of geen aanrakend beroep, op bedacht moeten zijn. Daarnaast is het gevoelde gemis wat mensen beschrijven nu in Covid19 tijd voor veel mensen een uiting van rouw. Het gemis is gelijk aan een onvervuld verlangen wat ontstaat door het niet direct in contact kunnen zijn met dierbaren. In deze context zien wij het gemis niet als een teken van afhankelijkheid, maar een uitspraak rondom rouw. Als therapeut zien wij dat het in de begeleiding juist hierover mag gaan en dat mensen hier woorden aan mogen geven en dit mogen delen. Een kernwaarde van de haptotherapie: dat het mag gaan over wat je voelt.

Nico Pronk
Door

Nico Pronk

op 5 July 2020

Dank je wel voor je reactie. Ik ben het met je eens dat afhankelijkheid altijd een punt van aandacht is, voor elke therapeut. In deze tijd komt door het gemis aan aanraking, meer nadruk te liggen op waar dat gemis over gaat. De wederkerigheid binnen de aanraking als wederzijdse bevestiging van elk mens verdient daarbij wat mij betreft de volle aandacht. Rouw en verlies processen kenmerken zich vooral door het gevoel van "nooit meer". Nooit meer de stem horen van je overleden partner, nooit meer je partner kunnen voelen, nooit meer samen in de kamer zijn. of, in een ander geval, "nooit meer" kunnen lopen na dat ongeluk dat je gehad hebt. Dat aanraken onder druk is komen te staan betekent niet dat het "nooit meer" aan de orde is. Sterker nog: in de beperktere context is aanraken met een aantal mensen om je heen nog steeds mogelijk en bij de toenemende versoepeling ook weer steeds meer mogelijk. Ik zie deze periode dan ook meer gelijkenis hebben met de fenomenen van crisis. Doordat een belangrijke levensbehoefte, de aanraking in wederkerigheid, onder druk is komen te staan, ontstaan gevoelens van angst en verwarring, boosheid en onzekerheid. Natuurlijk is het van grote kwaliteit als mensen hier uiting aan kunnen en mogen geven. Het is daarnaast belangrijk dat de haptotherapeut mensen kan helpen om in tijd van onmogelijkheden, nieuwe wegen te vinden om zichzelf optimaal te kunnen ontplooien. Het hebben van contact speelt hierin een cruciale rol. De kracht van haptonomische wetenschap bestaat hieruit, dat we ook onder beperkende omstandigheden het onderlinge contact kunnen helpen optimaliseren. Mijn kritische noot over aanraken als knuffelbehoefte komt vooral uit het gegeven dat de aanraakbehoefte van de therapeut in zijn dagelijkse praktijk veel meer aandacht lijkt te krijgen op diverse socialmedia, dan de mogelijkheden om via contact een menselijke samenleving mogelijk te houden ondanks Covid19. Naast de kernwaarde van de haptotherapie dat het mag gaan over wat je voelt, wil ik ook graag het grote belang van de betekenisverlening van gevoelens in wederkerigheid onderstrepen. De betekenis van contact en aanraking voor ons aller welzijn is juist in deze tijd tastbaarder en bewuster dan ooit. Dat is wat crisis doet: een uitvergroting van de waarden die er echt toe doen.

Hofje van Pauw: praktijk voor haptonomie
Nico Pronk
Door

Nico Pronk

op 5 July 2020

Het klopt dat aanraken dit belang heeft voor ons allen en nog veel meer dan beschreven in dit interview. Mijn zorg is dat je op basis van het gestelde zou kunnen gaan denken dat aanraking en nabijheid een manier is om de huidige crisis te bezweren. Zoals: als we elkaar voldoende nabij zijn, dan heb je meer weerstand en dan raak je niet besmet. Contactuele vaardigheid leidt op termijn in toenemende mate tot meer weerstand, meer kracht, meer ontplooiing. Contact in een periode dat een levensgevaarlijk virus gebruikt maakt van de contactuele behoefte van mensen om zichzelf verder te verspreiden, kan leiden tot de dood.

Reactie plaatsen

Cookie gebruik